AUTHORS STORIES
Mark C. DA COSTA
Υπάρχουν συνεντεύξεις που δεν διαβάζονται απλώς, αλλά σε κοιτούν κατάματα. Ο συγγραφέας Mark C. da Costa δεν γράφει για να εντυπωσιάσει, γράφει για να πονέσει, να ταρακουνήσει, να θυμίσει. Στο Προσωπικό Ημοιρολόγιο η λογοτεχνία συναντά τη δικαιοσύνη που δεν αποδόθηκε, και μέσα από τις λέξεις του ξεπροβάλλει ένας συγγραφέας με καθαρή φωνή και κοινωνική συνείδηση. Είναι από εκείνους που δεν φοβούνται να μιλήσουν, ακόμα κι όταν η σιωπή βολεύει τους περισσότερους.
1.Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα που σε ώθησε να γράψεις αυτή την ιστορία; Μια εικόνα, ένα πρόσωπο, ένα γεγονός ή μια ανάγκη να ακουστεί κάτι που μένει στη σιωπή;
-Ήταν ο συγκερασμός όλων αυτών. Το Προσωπικό Ημοιρολόγιο αποτελείται από ένα κράμα αληθινών γεγονότων και μυθοπλασίας. Από τότε που μπορώ να θυμηθώ τον εαυτό μου ήλπιζα -και μέχρι ενός σημείου ήξερα- πως κάποτε θα ερχόταν η κατάλληλη στιγμή που θα έγραφα αυτήν την ιστορία. Αυτό που δε μπορούσα να φανταστώ βέβαια, ήταν πως η ώθηση θα ερχόταν από τόσο εξωγενείς και οδυνηρούς παράγοντες. Παραδείγματος χάριν, την απόφαση του ελληνικού συστήματος «δικαιοσύνης» ν’ αφήσει ελεύθερο (μέχρι την δεύτερη φάση της εκδίκασης της υπόθεσής του) έναν άντρα με περίοπτη θέση στον καλλιτεχνικό κόσμο, ενώ έχει ήδη κριθεί ένοχος. Λίγο καιρό αργότερα ήρθε στη δημοσιότητα η ιστορία της συστηματικής εκπόρνευσης της 12χρονης στον Κολωνό από τους γονείς της και η αποσιώπηση της λίστας των πελατών-κακοποιητών της. Το τρίπτυχο συμπληρώθηκε όταν ξεκίνησα να ερευνώ και να παρακολουθώ συστηματικά τις αποκαλύψεις της περίφημης υπόθεσης Epstein, που αποκάλυψε μια παγκόσμια διάσταση ατιμωρησίας και συγκάλυψης. Δεκάδες τέτοια περιστατικά σε συνδυασμό με τη μεροληπτική δικαιοσύνη ενός σαθρού συστήματος, μου δημιουργούσαν ένα αίσθημα ασφυξίας που δε μου έδωσε καμία άλλη επιλογή, πέρα από το να γράψω το βιβλίο αυτό που λέγεται Προσωπικό Ημοιρολόγιο.
2.Οι κοινωνικές ιστορίες αγγίζουν συχνά τα όρια της πραγματικότητας. Πώς ισορροπείς ανάμεσα στην αλήθεια και τη μυθοπλασία;
-Η αλήθεια, ειδικά στα έργα με αμιγώς κοινωνική θεματολογία, πάντοτε παραμένει ο πυρήνας της ιστορίας, ακόμη κι αν κάποια από τα γεγονότα που την περιβάλλουν είναι επινοημένα. Αν και είμαι λάτρης της μυθοπλασίας, στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό εγχείρημα προσπάθησα, όσο ήταν εφικτό, να εκμηδενίσω τα μυθοπλαστικά στοιχεία, έτσι ώστε να αναδειχθεί ο ωμός ρεαλισμός. Κατάλαβα ότι το είχα πετύχει, όταν μετά την ολοκλήρωσή του, ενώ το ξαναδιάβαζα, έφτανα στο σημείο ακόμη κι εγώ ο ίδιος να χρειάζομαι παύσεις. Γι’ αυτό τον λόγο αποφάσισα να προσθέσω και το Trigger Warning στην αρχή του βιβλίου. Σκοπός, φυσικά, δεν ήταν να σοκάρω ή να προκαλέσω εντυπώσεις, αλλά να μπορέσω να αποδώσω κάθε σκηνή με τον πιο ακριβή κι αναπαραστατικό τρόπο, έτσι ώστε να μεταφέρω τον αναγνώστη όχι μόνο στο κέντρο της δράσης, αλλά και τον απόηχό της.
3.Υπάρχει κάποιο πρόσωπο ή εμπειρία από την καθημερινότητα που στάθηκε αφετηρία για τη δημιουργία των χαρακτήρων σου;
-Όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου βασίζονται σε πραγματικά πρόσωπα· σε ανθρώπους που βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα που εξιστορεί η πλοκή. Προσπάθησα να τους αποδώσω όσο πιο πιστά γίνεται, διατηρώντας τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τους προβληματισμούς τους. Και ίσως γι’ αυτό οι ήρωες της ιστορίας δεν μοιάζουν απλώς αληθινοί, αλλά είναι αληθινοί· γιατί στα διαλογικά τους μέρη, ο λόγος τους προκύπτει οργανικά, με τον καθένα να χρησιμοποιεί ευλαβικά το δικό του ηχόχρωμα. Έτσι οι αντιδράσεις και οι ψυχογραφήσεις τους αποκτούν βάθος και πολυεπίπεδη υπόσταση.
4.Ποια κοινωνικά ζητήματα σε συγκινούν ή σε εξοργίζουν περισσότερο σήμερα; Και πώς βρίσκουν τον δρόμο τους μέσα στα βιβλία σου;
-Δε νομίζω πως υπάρχει κάποια από τις παθογένειες που ταλανίζουν την Ελλάδα σήμερα που να μην με εξοργίζει. Κι αυτό γιατί η μία συνεπαίρνει την άλλη, κι έτσι γεννιέται η επόμενη κι αυτός ο φαύλος κύκλος ολοένα και μεγαλώνει και έχει καταλήξει να μας αφήνει με ένα σαθρό σύστημα που υπολειτουργεί. Θρέφω τεράστια απογοήτευση για το πως λειτουργούν και οι τρεις βαθμοί εξουσίας (νομοθετική, δικαστική κι εκτελεστική) καθώς φαίνεται να λειτουργούν η μία για χάρη της άλλης, αδιαφορώντας πλήρως για τους πολίτες που έχουν ορκιστεί να υπηρετούν.
Απ’ όταν ξεκίνησα να αφουγκράζομαι πιο συνειδητά τον κόσμο γύρω μου, χάρη στις άπειρες πηγές ενημέρωσης που διαθέτουμε -και κυρίως λόγω των μέσων κοινωνική δικτύωσης που ακόμα δεν έχουν εξαγοραστεί πλήρως- έπιασα τον εαυτό μου να αισθάνεται ένα τεράστιο ψυχικό φορτίο. Όχι μονάχα από θυμό ή οργή, αλλά κι από την αίσθηση ευθύνης που φέρω μέσα στον κόσμο. Έτσι αποφάσισα πως αν έχω ένα κάποιο ταλέντο, ή μία πλατφόρμα τότε οφείλω να τα χρησιμοποιώ προς όφελος του κοινωνικού συνόλου αποσκοπώντας στην ανάδειξη των προβλημάτων και την εξυγίανση των θεσμών μας. Οι ήρωές μου, γι’ αυτόν τον λόγο, κινούνται στο σήμερα· οι προσωπικότητές τους και οι αποφάσεις τους διαμορφώνονται από τις ίδιες κοινωνικές συνθήκες που βιώνουμε όλοι μας.
5.Όταν γράφεις, λειτουργείς περισσότερο ως παρατηρητής ή ως συμμέτοχος των όσων περιγράφεις;
6.Ένα κοινωνικό μυθιστόρημα συχνά φωτίζει τις σκιές της ανθρώπινης φύσης. Υπάρχει κάποια σκηνή ή αλήθεια που δυσκολεύτηκες να γράψεις;
-Το Προσωπικό Ημοιρολόγιο είναι ένα βιβλίο ποτισμένο με μεγάλες και σκληρές αλήθειες και καμία απ’ αυτές δεν ήταν εύκολη στην συγγραφή ή την ανάλυσή της. Σίγουρα οι σκηνές κακοποίησης σίγουρα είχαν μια τεράστια δυσκολία στην αναλυτική περιγραφή τους λόγω της τραχιάς ωμότητάς τους. Στη συνέχεια, η διαμόρφωση της επιχειρηματολογίας του κεντρικού ήρωα βασισμένη στις πραγματικές κι απαράδεκτες πολιτικές και νομικές εξελίξεις της χώρας μας, γνώριζα πως θα λογοκριθούν φοβερά (όπως και έγινε). Ωστόσο, η σκηνή που με δυσκόλεψε περισσότερο ήταν η αλλαγή οπτικής αφήγησης, από τον κεντρικό ήρωα στον κακοποιητή του. Για να δομηθεί πειστικά και πολυεπίπεδα οποιοσδήποτε χαρακτήρας, πρέπει να φωτιστούν σημεία της ζωής του που δίνουν νόημα στην πλοκή, ακόμη κι όταν πρόκειται για τον «κακό» της ιστορίας. Αυτή η αναγκαστική βουτιά στο μυαλό και στα κίνητρά του ήταν, χωρίς αμφιβολία, το πιο απαιτητικό και ψυχοφθόρο κομμάτι της συγγραφής.
7.Πιστεύεις ότι η λογοτεχνία μπορεί πραγματικά να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο ή απλώς να τον καθρεφτίσει;
-«Πρώτο βήμα για την αλλαγή είναι η παραδοχή μιας κατάστασης», θα συμφωνήσουν οι ειδικοί. Επομένως, ακόμη κι ο αντικατοπτρισμός, αν είναι ακριβής, μπορεί να λειτουργήσει ως ο πρώτος σπόρος για τη μετάπλαση. Η λογοτεχνία, ως κορωνίδα των τεχνών και ως η κατεξοχήν τέχνη του λόγου, έχει τη μοναδική ικανότητα να απευθύνεται τόσο στη λογική του ανθρώπου όσο και να αναμοχλεύει την ψυχή του.
Αν, λοιπόν, η λογοτεχνία δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, τότε δεν γνωρίζω ποια τέχνη θα μπορούσε να το καταφέρει. Η αλλαγή ίσως να μην έρχεται ραγδαία, αλλά είναι πάντοτε παρούσα. Κι αυτό αρκεί για να συνεχίσουμε να γράφουμε και να ελπίζουμε.
8.Πόσο εύκολο είναι να μιλήσει ένας συγγραφέας για τον πόνο, τη φτώχεια, τη βία ή την αδικία χωρίς να ηθικολογήσει;
-Η γραμμή ανάμεσα στην αφήγηση των κοινωνικών ζητημάτων και τη διδακτική ηθικολογία είναι πολύ αδρή και μπορεί να επιτευχθεί έπειτα από συστηματική και σοβαρή τριβή με την γραφή. Κι αυτό γιατί όλοι οι συγγραφείς, λίγο ή πολύ, διακατεχόμαστε από ένα σύνδρομο Θεού και έχουμε τη ροπή να θέλουμε να πλάσουμε έναν κόσμο και μέσα απ’ αυτόν να κουνήσουμε ένα αόρατο δάχτυλο ή ραβδί στους αναγνώστες και να τους μεταμορφώσουμε σε κάτι διαφορετικό.
Για μένα όμως, η ηθικολογία είναι απωθητική καθώς την έχουμε όλοι βιώσει από τα παιδικά μας χρόνια, στο σχολείο, στην εκκλησία, στο σπίτι, στην εργασία και στην κοινωνική μας ζωή. Η λογοτεχνία έχει έναν κανόνα που λέγεται show and never tell. Είναι η ικανότητα να προβάλεις κάτι μέσα από τους ήρωές με τις σκέψεις και τις δράσεις τους και να μην το λες ποτέ ξεκάθαρα από τη μεριά του αφηγητή. Εξάλλου, κάθε λόγος χρειάζεται έναν λογικό αντίλογο για να ευοδώσει. Έτσι μια πολύ δυνατή ιστορία είναι ικανή να συμπεριλάβει όλα τα δύσκολα κοινωνικά ζητήματα και να δώσει προβληματισμούς και λύσεις ενίοτε, χωρίς απαραίτητα να ηθικολογεί.
9. Τι σημαίνει για σένα «κοινωνική συνείδηση» στη γραφή; Είναι ευθύνη, ανάγκη ή πράξη αγάπης προς τον άνθρωπο;
-Πριν από μερικούς μήνες είχα την ευκαιρία να συμφωνήσω την κυκλοφορία του βιβλίου από άλλους, μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους, υπό τον όρο ν’ αφαιρέσω τις πολιτικές αναφορές και τη δριμεία κριτική σε θεσμούς και φορείς. Η τότε μου απόφαση, νομίζω πως απαντά ευθέως και στο παρόν ερώτημα. Είναι όλα τα παραπάνω. Είναι ευθύνη, ανάγκη και πράξη αγάπης προς τον συνάνθρωπο και το κοινωνικό σύνολο εν γένει. Κάπου είχα διαβάσει πως η τέχνη πρέπει να έχει ως κέντρο της τον άνθρωπο, και με το Προσωπικό Ημοιρολόγιο ήθελα να κάνω ακριβώς αυτό. Θα ήταν πάρα πολύ εύκολο να γράψω ένα παντελώς μυθιστορηματικό αστυνομικό αφήγημα ή μια ρομαντική κωμωδία που να μην έχει καμία πραγματική βάση και δεν θίγει τίποτα και κανέναν απολύτως. Ωστόσο, βλέποντας τις συνεχόμενες αποκαλύψεις σκανδάλων και την αλλεπάλληλη αποτυχία των ΜΜΕ να ασκήσουν έλεγχο, πολύ γρήγορα αποφάσισα πως έπρεπε να τρέξω προς την άλλη κατεύθυνση.
10. Ποιο βιβλίο σε σημάδεψε ως αναγνώστη και σε ώθησε να γράψεις;
-Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου ήμουν βιβλιοφάγος. Ως παιδί καταβρόχθιζα τα έργα του Stephen King, του Edgar Allan Poe, του J.R.R. Tolkien και στη συνέχεια λόγω σπουδών, γνώρισα ακόμη περισσότερα ρεύματα και τιτάνες της λογοτεχνίας από ποικίλα genres, αλλά τα βιβλία που πραγματικά έριξαν λάδι στη λογοτεχνική μου σπίθα ήταν η τριλογία Millenium του Stieg Larsson. Στο «Κορίτσι Με Το Τατουάζ» που πολλοί ενδεχομένως θα γνωρίζουν λόγω της κινηματογραφικής του μεταφοράς, ο συγγραφέας καταφέρνει με επαγωγικό τρόπο, από το ένα βιβλίο στο επόμενο, να πάρει ένα φαινομενικά τυχαίο πρόσωπο, έναν σχεδόν εξοστρακισμένο από την κοινωνία αντιήρωα και να τον πλάσει σε σύμβολο εθνικής αλλαγής.
11. Αν μπορούσες να αφήσεις ένα μήνυμα μέσα από το βιβλίο σου, κάτι που θα ήθελες να μείνει στον αναγνώστη όταν κλείσει την τελευταία σελίδα, ποιο θα ήταν αυτό;
-Όνειρό μου με τη συγγραφή του Προσωπικού Ημοιρολογίου ήταν οι αναγνώστες να αφουγκραστούν βαθύτερα την έννοια του τραύματος όχι μόνο σε ατομικό, αλλά και σε συλλογικό επίπεδο. Πέρα όμως από αυτό, ήθελα να υπενθυμίσω πως τα λόγια, οι πράξεις, ακόμη και οι σκέψεις μας έχουν δύναμη. Αν το βιβλίο μπορέσει να δώσει το έναυσμα να γίνουμε πιο ενεργοί, πιο παρόντες και πιο ενσυναισθητικοί, να μιλάμε και να ακούμε πραγματικά ο ένας τον άλλον, τότε θα νιώσω ότι πέτυχα τον σκοπό μου.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, το μόνο που έχουμε στ’ αλήθεια, είμαστε εμείς.
➡️Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω το συγγραφέα Mark C. Da Costa, για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε. Το βιβλίο του με τίτλο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΗΜΟΙΡΟΛΟΓΙΟ κυκλοφορεί απο τις εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ.
Το βιβλίο μπορείτε να το προμηθευτείτε απο αυτο εδώ το σύνδεσμο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΗΜΟΙΡΟΛΟΓΙΟ
Ο Mark C. da Costa ανήκει στη γενιά των συγγραφέων που δεν γράφουν για να διασκεδάσουν τον αναγνώστη, αλλά για να τον αφυπνίσουν. Στην εποχή της επιφανειακής πληροφορίας, εκείνος επιλέγει τη βαθιά τομή, την αλήθεια που καίει. Το Προσωπικό Ημοιρολόγιο δεν είναι απλώς ένα βιβλίο, είναι μια υπενθύμιση πως η λογοτεχνία παραμένει το πιο ανθρώπινο μέσο αντίστασης. Και αυτό, σήμερα, είναι ίσως πιο πολύτιμο από ποτέ.
🔴 ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ : ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Σταύρος
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου