AUTHORS STORIES 
Χρυσόστομος ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ 

Χρυσόστομος Καλαντζής: «Η συγγραφή είναι μια μικρή φλόγα λέξεων που φωτίζει το σκοτάδι»

«Στο τέλος της ημέρας, η συγγραφή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προσπάθεια να φωτίσεις για λίγο το σκοτάδι, έστω και με μια μικρή φλόγα λέξεων.»

Ο Χρυσόστομος Καλαντζής είναι ένας συγγραφέας που προσεγγίζει τη λογοτεχνία ως μια βαθιά προσωπική ανάγκη έκφρασης. Η συγγραφική του πορεία ξεκίνησε το 2016 με το μυθιστόρημα «Το δέντρο του Λαέρτη» και συνεχίστηκε με τα βιβλία «Ο γελαστός ρινόκερος» και «Το μυστήριο της οικίας του μελισσουργού», ένα έργο που κινείται στον χώρο του μυστηρίου και συνδυάζει στοιχεία έρευνας με πραγματικά γεγονότα.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο συγγραφέας μιλά για την αρχή της συγγραφικής του διαδρομής, τις λογοτεχνικές του επιρροές και τη σημασία της έρευνας στη δημιουργία μιας ιστορίας. Παράλληλα αναφέρεται στο πιο πρόσφατο βιβλίο του, «Το μυστήριο της οικίας του μελισσουργού», το οποίο απέσπασε το Βραβείο Κοινού στα Skroutz Book Awards για το καλύτερο εξώφυλλο.

1. Κάθε συγγραφική διαδρομή έχει τη δική της αφετηρία. Πότε μπήκε η συγγραφή στη ζωή σας και πώς γεννήθηκε η ανάγκη να αφηγηθείτε ιστορίες μέσα από τα βιβλία σας;

• Το 2016, με το πρώτο μου μυθιστόρημα, «Το δέντρο του Λαέρτη», ένιωσα μέσα μου μια παράξενη αφύπνιση. Για πρώτη φορά στη ζωή μου έκανα κάτι που δεν είχα επιχειρήσει ποτέ έως τότε: έγραψα ένα κείμενο που μπορούσε να χαρακτηριστεί λογοτεχνικό. Ήταν σαν όλες οι ιστορίες που μου είχε διηγηθεί η αρχαιολόγος μητέρα μου, μαζί με τις εμπειρίες, τις γνώσεις και τη σιωπηλή καλλιέργεια μιας ολόκληρης ζωής, να ενώθηκαν ξαφνικά και να βρήκαν τον δρόμο τους προς το χαρτί, μεταμορφωμένες σε λέξεις ζωντανές και λαχταριστές. 

2. Στη συγγραφική σας πορεία έχετε ήδη παρουσιάσει τρία βιβλία: Το δέντρο του Λαέρτη, Ο γελαστός ρινόκερος και Το μυστήριο της οικίας του μελισσουργού. Πώς γεννήθηκαν αυτές οι ιστορίες και τι θέση έχει καθεμία από αυτές μέσα στη συγγραφική σας διαδρομή;

• Ο Λαέρτης γεννήθηκε από μια τυχαία συνάντηση στην Ιθάκη ήταν το πρώτο «μπόλι» από το οποίο βλάστησε ένα φανταστικό μυθιστόρημα. Υπήρξε το πρώτο στοίχημα που έβαλα με τον εαυτό μου και το πρώτο που κατάφερα να κερδίσω. Το δεύτερο και σαφώς δυσκολότερο ήταν ο Ρινόκερος. Εκεί κλήθηκα να ολοκληρώσω το ημιτελές χειρόγραφο ενός συγγραφέα που είχε ήδη μετακομίσει στη γειτονιά των αγγέλων. Έπρεπε να εισχωρήσω μέσα στις λέξεις του, να αφουγκραστώ τον ρυθμό της γραφής του και να συνεχίσω το νήμα της αφήγησης με τέτοιο τρόπο ώστε ο αναγνώστης να μην μπορεί να διακρίνει πού τελειώνει το δικό του κείμενο και πού αρχίζει το δικό μου. Και νομίζω πως το κατάφερα. Το τρίτο και σημαντικότερο ήταν ο Μελισσουργός. Γεννήθηκε ως μια τολμηρή ιδέα, ένας φόρος τιμής στους δύο μεγάλους Άγγλους δημιουργούς της αστυνομικής λογοτεχνίας, την Άγκαθα Κρίστι και τον Άρθουρ Κόναν Ντόυλ. Δυόμισι χρόνια χρειάστηκαν για να μετατραπεί μια πραγματική ιστορία εγκλήματος σε λέξεις και πιστεύω πως το αποτέλεσμα δικαίωσε την προσπάθεια με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η θέση που είναι βαθιά στην καρδιά την δική μου ριζωμένα σαν παρακαταθήκη για τα παιδιά μου. Θέλω να λένε με περηφάνια στα δικά τους παιδιά ότι αυτά είναι τα βιβλία που έγραψε ο μπαμπάς μας. 

3. Το πιο πρόσφατο έργο σας, Το μυστήριο της οικίας του μελισσουργού, κινείται στον χώρο του μυστηρίου. Πώς γεννήθηκε η ιδέα για αυτή την ιστορία;

• Σαν ένας μικρός φόρος τιμής στους συγγραφείς που βαθιά θαυμάζω. Το βιβλίο μου στέκεται ακριβώς στο σημείο όπου ένα όνειρο συναντά έναν σκοτεινό εφιάλτη. Δεν επιχείρησα να συνεχίσω τις περιπέτειες των διάσημων ηρώων τους, κάτι που άλλοι δοκίμασαν, συχνά χωρίς επιτυχία αλλά να ολοκληρώσω σκέψεις και ιδέες που έμειναν ανοιχτές, σχεδόν σαν ψίθυροι μέσα στα έργα τους. Όποιος έχει εντρυφήσει στην αγγλική αστυνομική λογοτεχνία γνωρίζει καλά ότι ακόμη και τα πιο περίπλοκα μυστήρια μοιάζουν πιο εύκολα προς επίλυση όταν συνοδεύονται από μια καλή κούπα αρωματικού τσαγιού. Για να καταλάβει όμως κανείς ακριβώς τι εννοώ, πρέπει να διαβάσει το βιβλίο.

4. Στο βιβλίο συνδυάζετε την αστυνομική πλοκή με στοιχεία έρευνας και πραγματικών γεγονότων. Πόσο σημαντική είναι για εσάς η έρευνα πριν ξεκινήσετε να γράφετε;

• Πιστεύω βαθιά ότι η έρευνα αποτελεί τον πιο γόνιμο τρόπο καλλιέργειας μιας ιδέας. Δυόμισι ολόκληρα χρόνια αφιέρωσα ανοίγοντας και μελετώντας αρχεία γύρω από ένα διάσημο, αλλά και ιδιαιτέρως απεχθές έγκλημα. Η αναζήτησή μου έφτασε μέχρι και στα προφίλ του FBI. Γι’ αυτό και τα στοιχεία, οι λεπτομέρειες και οι φωτογραφίες που θα συναντήσει κανείς μέσα στο βιβλίο είναι, σχεδόν στο σύνολό τους, αληθινά, όχι προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης, αλλά κομμάτια μιας πραγματικότητας που κάποτε συνέβη. Και τότε αναδύεται το πιο ανησυχητικό ερώτημα: πώς θα αντιδρούσατε αν διαπιστώνατε ότι ο μπαμπούλας κάτω από το κρεβάτι σας δεν είναι μύθος, αλλά πραγματικότητα όπως λέει και ο Stephen King;

5. Όταν μια ιστορία αντλεί στοιχεία από πραγματικά γεγονότα, η γραμμή ανάμεσα στην έρευνα και τη μυθοπλασία μπορεί να γίνει λεπτή. Πώς διαχειρίζεστε αυτή την ισορροπία όταν γράφετε;

• Δεν καταφεύγω στην υπερβολή, αλλά σε μια ελαφρώς μετατοπισμένη αλήθεια. Κατασκευάζω κάτι που μοιάζει με ένα μπουκέτο από υπέροχα τριαντάφυλλα: από μακριά εντυπωσιάζει με την ομορφιά και τη ζωντάνια του, μα όταν το πλησιάσει κανείς αντιλαμβάνεται πως τα άνθη είναι συνθετικά.Έτσι και στην ιστορία μου: υιοθέτησα μια επινοημένη αλήθεια που όμως ριζώνει βαθιά σε ένα πραγματικό, ιστορικά υπαρκτό πρόσωπο. Και πώς θα το αντιληφθεί αυτό ο αναγνώστης; Μα φυσικά μόνο αν θελήσει να συνεχίσει το ταξίδι πέρα από τις σελίδες του βιβλίου, κάνοντας τη δική του έρευνα όταν το κλείσει. Και τότε ίσως ανακαλύψει πως η αλήθεια, όπως και στα καλύτερα μυστήρια, κρύβεται πάντοτε εκεί όπου κανείς δεν σκέφτηκε να κοιτάξει.

6. Στα βιβλία σας φαίνεται να συνδυάζονται στοιχεία μυστηρίου, έρευνας και ανθρώπινων χαρακτήρων. Τι είναι αυτό που σας ενδιαφέρει περισσότερο όταν χτίζετε μια ιστορία; Η πλοκή, οι χαρακτήρες ή η ατμόσφαιρα;

• Γράφω ακολουθώντας την ίδια την ιστορία και πλάθω τους ήρωές μου με τέτοιο τρόπο ώστε να μοιάζουν απολύτως καθημερινοί. Έχουν τις ίδιες ανάγκες με κάθε άνθρωπο: πεινούν, διψούν, σκέφτονται, αμφιβάλλουν. Γι’ αυτό και απέχουν πολύ από το να χαρακτηριστούν «χάρτινοι» χαρακτήρες. Η ατμόσφαιρα είναι κάτι που δημιουργώ με ιδιαίτερη αγάπη και επιμονή. Πιστεύω βαθιά ότι η δύναμη μιας ιστορίας κρύβεται συχνά στις λεπτομέρειες. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την τελευταία σκηνή από τα Ανεμοδαρμένα Ύψη, όπου τα φαντάσματα περιπλανώνται αναζητώντας το ένα το άλλο. Δεν θα γινόταν άραγε πιο αληθινή, αν μπορούσατε σχεδόν να νιώσετε την υγρή ομίχλη να σας αγγίζει και να μυρίσετε το τυρφώδες έδαφος της αγγλικής ερημιάς; Κι όμως, αυτό μπορεί να συμβεί, αρκεί ο συγγραφέας να επιμείνει στη δύναμη της λεπτομέρειας.

7. Υπάρχουν συγγραφείς ή λογοτεχνικά έργα που έχουν επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο γράφετε και χτίζετε τις ιστορίες σας;

• Για κάθε Έλληνα αναγνώστη που σέβεται τον εαυτό του υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, ένας συγγραφέας που στέκει πάνω απ’ όλους: ο Νίκος Καζαντζάκης, ο κολοσσός των κολοσσών. Εκείνος σε διδάσκει να ελπίζεις, να ονειρεύεσαι και να ευγνωμονείς τη Θεία δύναμη για το απλό θαύμα της ζωής. Για μένα, ο Καζαντζάκης υπήρξε εκείνος που τιθάσευσε τον λόγο κι ας μην ξεχνάμε πως «ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος». Ποτέ δεν θα τολμούσα να συγκρίνω τον εαυτό μου με αυτόν τον βασανισμένο γίγαντα, έναν άνθρωπο που η εποχή του δυσκολεύτηκε ακόμη και να δεχθεί τον ενταφιασμό του. Τα έργα του υπήρξαν για μένα το αλάτι και το πιπέρι της ζωής και της ελπίδας. Ήταν εκείνα που φύτεψαν μέσα μου την ανάγκη να γράψω, να στραφώ για λίγο μακριά από τις αγωνίες της καθημερινότητας και να αναζητήσω, μέσα από τις λέξεις, τη δική μου μορφή ψυχοθεραπείας.

8. Τι είναι αυτό που, κατά τη γνώμη σας, κρατά έναν αναγνώστη καθηλωμένο σε μια ιστορία μυστηρίου μέχρι την τελευταία σελίδα;

• Ο αναγνώστης πρέπει να νιώθει την ακατανίκητη ανάγκη να ανακαλύψει τη λύση του μυστηρίου και, όταν τελικά φτάσει στο τέλος, να δέχεται πρόθυμα -και έκπληκτος- μια απροσδόκητη πνευματική «σφαλιάρα». Είναι ένα συναίσθημα που δύσκολα περιγράφεται με λέξεις. Και όμως, πόσο μεγάλη είναι η απογοήτευση όταν αντιλαμβάνομαι ότι ένα βιβλίο τελειώνει απλώς επειδή ο συγγραφέας κουράστηκε να γράφει. Είναι σαν να σερβίρεται μπροστά σου ένα πιάτο ξαναζεσταμένο, κακομαγειρεμένο φαγητό, κάτι που δεν ικανοποιεί ούτε τη σκέψη ούτε τη γεύση. Το αληθινό μυστήριο δεν τελειώνει απλώς, αποκαλύπτεται.

9. Το βιβλίο σας απέσπασε το Βραβείο Κοινού στα Skroutz Book Awards για το καλύτερο εξώφυλλο. Πώς νιώσατε όταν μάθατε για αυτή τη διάκριση;

• Ακόμη κι αν δεν βραβεύτηκε για το περιεχόμενό του, η διάκριση αυτή αποτελεί για μένα μεγάλη τιμή. Και τότε καταλαβαίνεις ότι οι λέξεις που έγραψες έπαψαν να σου ανήκουν και έγιναν κομμάτι της ζωής κάποιου άλλου.

10. Πόσο σημαντικό θεωρείτε το εξώφυλλο ενός βιβλίου στην πρώτη επαφή του αναγνώστη με αυτό;

• Το εξώφυλλο είναι το πρώτο βλέμμα ανάμεσα στο βιβλίο και τον αναγνώστη. Αν δεν υπάρξει έλξη, η ιστορία μπορεί να μη διαβαστεί ποτέ. Πριν ακόμη διαβαστεί η πρώτη λέξη, το εξώφυλλο πρέπει να έχει ήδη αφηγηθεί την πρώτη υπόσχεση της ιστορίας.

11. Πώς είναι η καθημερινότητα ενός συγγραφέα για εσάς; Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη διαδικασία ή συνήθεια όταν γράφετε;

• Κλασσική μουσική, ένα ζεστό αρωματικό τσάι και ησυχία. Για να φτιαχτεί «ο δρόμος μου» πρέπει πρώτα να αποκτήσει γαλήνη «ο χώρος και ο χρόνος μου».

12. Και κλείνοντας, τι ετοιμάζετε το επόμενο χρονικό διάστημα; Υπάρχουν νέα συγγραφικά σχέδια ή κάποιο βιβλίο που θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;

• Προς το παρόν, το απόλυτο τίποτα. Δεν πιέζω ποτέ τον εαυτό μου να γράψει. Αν εμφανιστεί μια καλή ιδέα, την υποδέχομαι με χαρά· αν όχι, δεν πειράζει, πάντα υπάρχει η ιατρική για να μου θυμίζει ότι η ζωή έχει κι άλλες απαιτήσεις.

Στο τέλος της ημέρας, η συγγραφή δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προσπάθεια να φωτίσεις για λίγο το σκοτάδι, έστω και με μια μικρή φλόγα λέξεων. Μην ξεχνάτε πώς μια αστραπή η ζωή μας αλλά προλαβαίνουμε. 

Θα ήθελα να ζητήσω συγγνώμη για το καθαρά λογοτεχνικό ύφος της συζήτησής μας, κάτι που ίσως δεν ανήκει στην καθημερινότητά μας. Το έκανα όμως για έναν απλό λόγο: θέλω όποιος διαβάσει αυτές τις λέξεις να μπορέσει να μπει μέσα τους, να ακούσει για λίγο το τραγούδι των Σειρήνων και να νιώσει την επιθυμία να ανοίξει το βιβλίο μου. Γιατί; Μα φυσικά επειδή πιστεύω βαθιά σε αυτό. Έχω καταθέσει μέσα του ένα κομμάτι από την ψυχή μου.

Γιατί μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου, η φαντασία βρίσκει τον χώρο να αναπνεύσει και τα όνειρα τον τρόπο να ανθίσουν.

Το βιβλίο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΟΥ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΕΔΙΟ - ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 

Η συζήτηση με τον Χρυσόστομο Καλαντζή αποκαλύπτει έναν δημιουργό που βλέπει τη συγγραφή όχι ως υποχρέωση, αλλά ως μια βαθιά εσωτερική ανάγκη. Για τον ίδιο, μια ιστορία γεννιέται μέσα από την έρευνα, τη φαντασία και την επιμονή στη λεπτομέρεια, ενώ το μυστήριο αποτελεί τη δύναμη που κρατά τον αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Όπως ο ίδιος σημειώνει, η συγγραφή είναι μια προσπάθεια να φωτιστεί για λίγο το σκοτάδι μέσα από τις λέξεις. Και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που οι ιστορίες συνεχίζουν να γράφονται και να διαβάζονται: γιατί μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου η φαντασία βρίσκει χώρο να αναπνεύσει και τα όνειρα τον τρόπο να ανθίσουν.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ 

Ο Χρυσόστομος Καλαντζής είναι Έλληνας συγγραφέας. Η συγγραφική του πορεία ξεκίνησε το 2016 με το μυθιστόρημα «Το δέντρο του Λαέρτη». Στη συνέχεια ακολούθησε το βιβλίο «Ο γελαστός ρινόκερος», στο οποίο ολοκλήρωσε το ημιτελές χειρόγραφο ενός άλλου συγγραφέα, ενώ αργότερα κυκλοφόρησε το έργο «Το μυστήριο της οικίας του μελισσουργού», ένα μυθιστόρημα μυστηρίου που συνδυάζει στοιχεία έρευνας με πραγματικά γεγονότα.

Για τη συγγραφή του τελευταίου του βιβλίου αφιέρωσε περίπου δυόμισι χρόνια έρευνας σε αρχεία και ιστορικά στοιχεία γύρω από ένα πραγματικό έγκλημα. Το βιβλίο απέσπασε το Βραβείο Κοινού στα Skroutz Book Awards για το καλύτερο εξώφυλλο.

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Σταύρος