AUTHORS STORIES
ARNE DAHL
Στον κόσμο της σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας, λίγοι συγγραφείς καταφέρνουν να ισορροπήσουν τόσο αποτελεσματικά ανάμεσα στην ένταση του μυστηρίου και την κοινωνική παρατήρηση όσο ο Arne Dahl. Με μια γραφή που δεν αρκείται απλώς στην αποκάλυψη του ενόχου, αλλά επιδιώκει να φωτίσει τις πιο σκοτεινές πτυχές της κοινωνίας, ο Σουηδός δημιουργός έχει καθιερωθεί ως μία από τις σημαντικότερες φωνές του Nordic noir.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο ίδιος μιλά για τη διαδικασία της γραφής, τη σχέση του με τους χαρακτήρες του, την έννοια της δικαιοσύνης στη λογοτεχνία, αλλά και τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην αγωνία και το συναίσθημα. Με λόγο άμεσο και ουσιαστικό, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο «χτίζει» τις ιστορίες του, ενώ ταυτόχρονα αφήνει να φανεί η βαθύτερη φιλοσοφία που διαπερνά τα έργα του.
Μια συζήτηση που δεν αφορά μόνο τους αναγνώστες της αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά κάθε αναγνώστη που αναζητά ιστορίες με βάθος, ένταση και ουσία.
1) Τα βιβλία σας ανήκουν ξεκάθαρα στο Nordic noir, ωστόσο φέρουν και μια έντονη κοινωνική διάσταση. Τι είναι αυτό που σας ελκύει περισσότερο στο αστυνομικό είδος;
Νομίζω πως είναι το ξετύλιγμα ενός μυστηρίου, η επίμονη αναζήτηση της αλήθειας και η επιδίωξη της δικαιοσύνης. Κάτι που, κατά τη γνώμη μου, απαιτεί μια ισχυρή κοινωνική οπτική. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πρόκειται πάντα για όσα συμβαίνουν στον κόσμο και στη δική σου κοινωνία.
2) Πώς διαμορφώνεται συνήθως μια νέα υπόθεση για εσάς; Ξεκινάτε από το ίδιο το έγκλημα ή από τον άνθρωπο πίσω από αυτό, ώστε να του δώσετε μια ευρύτερη κοινωνική διάσταση;
Συνήθως ξεκινώ από μια ασαφή ιδέα. Στη συνέχεια στρέφομαι σε μια πολύ ευρύτερη εικόνα: τι είδους ιστορία είναι αυτή; Πρέπει να βρω έναν διαφορετικό τρόπο να την αφηγηθώ, να μην επαναλαμβάνομαι. Ουσιαστικά, λοιπόν, η ιστορία έρχεται πρώτη, ώστε να γίνει κάτι που δεν έχω ξαναγράψει, και έπειτα εστιάζω στις κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις της. Η αρχική ιδέα πρέπει να εντάσσεται σε ένα μεγαλύτερο πλαίσιο.
3) Λένε πως κάθε συγγραφέας είναι, στην ουσία, ένας αναγνώστης που αποφάσισε να απαντήσει στα βιβλία που αγάπησε. Μετά από τόσα χρόνια συγγραφής, νιώθετε περισσότερο «αρχιτέκτονας» των κόσμων σας ή παραμένετε εκείνος ο «ταξιδιώτης» που μαγεύεται ακόμη από τις λέξεις των άλλων; Ποια πλευρά υπερισχύει όταν σβήνουν τα φώτα;
Νομίζω πως αυτός είναι ένας σωστός τρόπος να το δει κανείς στην αρχή της συγγραφικής πορείας. Θέλεις να αποδείξεις ότι είσαι αντάξιος των συγγραφέων που θαυμάζεις. Στο σημείο όμως που βρίσκομαι τώρα, αυτός στον οποίο πρέπει να απαντήσω είναι ουσιαστικά μόνο ο εαυτός μου. Πρέπει να προσπαθώ να γράφω όλο και καλύτερα και να βρίσκω νέες οπτικές στον κόσμο του εγκλήματος. Άρα, με τους δικούς σας όρους, μάλλον είμαι περισσότερο αρχιτέκτονας παρά ταξιδιώτης. Αυτό δεν σημαίνει καθόλου ότι αγνοώ τη γραφή των άλλων. Το αντίθετο. Αν δεν νιώθεις πλέον την ανάγκη να «ταξιδεύεις», τότε απλώς αντιγράφεις τα σπίτια που έχεις ήδη χτίσει.
4) Έχετε γράψει σειρές με διαφορετική ατμόσφαιρα και ρυθμό. Τι σας κάνει κάθε φορά να συνεχίζετε μια σειρά αντί να γράψετε ένα αυτοτελές μυθιστόρημα;
Αν υπάρχει ακόμη ενέργεια στην ιστορία, πρέπει να συνεχίσεις να γράφεις. Αν παραμένουν μυστήρια μετά την επίλυση του βασικού, τότε αυτή η ιστορία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Συνήθως έχει να κάνει με τους χαρακτήρες. Θέλουν να σου πουν περισσότερα για τον εαυτό τους. Και εγώ είμαι πρόθυμος να τους ακούσω.
5) Ο Jorge Luis Borges είχε πει: «Άλλοι καυχιούνται για τα βιβλία που έχουν γράψει. Εγώ καυχιέμαι για αυτά που έχω διαβάσει». Όταν πιάνετε ένα νέο βιβλίο, μπορείτε ακόμη να «σιωπήσετε» τον συγγραφέα μέσα σας και να απολαύσετε απλώς την ανάγνωση ή το βλέμμα σας έχει γίνει πια αμετάκλητα αναλυτικό;
Εξακολουθώ να θέλω να διαβάζω βιβλία που ξεκινούν δυναμικά. Όπως και ο Borges, πολύ σπάνια καυχιέμαι για τα βιβλία που έχω γράψει, καθώς πάντα βλέπω πόσο καλύτερα θα μπορούσαν να έχουν γίνει. Δεδομένου ότι πλέον είμαι πολύ επιλεκτικός με τα βιβλία που διαβάζω — δεν ξέρεις ποτέ πόσα σου απομένουν ακόμη — σπάνια μπαίνω σε «συγγραφική» λειτουργία κατά την ανάγνωση. Απλώς την απολαμβάνω.
6) Πώς καταφέρνετε να ισορροπείτε την αγωνία με το συναίσθημα, ώστε ο αναγνώστης να συνδέεται ουσιαστικά με τους χαρακτήρες;
Αυτή είναι μια θεμελιώδης και εξαιρετική ερώτηση. Ως συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, είναι εύκολο να σε παρασύρει η ιστορία, η αγωνία και το μυστήριο, κάτι που είναι υπέροχο, αρκεί να μη ξεχνάς αυτό που τελικά θυμούνται οι αναγνώστες: τους χαρακτήρες, τη δυναμική μεταξύ τους, την εξέλιξή τους. Η αστυνομική λογοτεχνία είναι ουσιαστικά μια ισορροπία ανάμεσα στην ένταση και τη σκιαγράφηση χαρακτήρων, όπου πρέπει να διασφαλίζεις ότι υπάρχει ένταση και μέσα στους ίδιους τους χαρακτήρες.
7) Όταν γράφετε μια σειρά, πόσο σημαντική είναι η εξέλιξη των χαρακτήρων από βιβλίο σε βιβλίο σε σύγκριση με την ίδια την υπόθεση;
Εξίσου σημαντική. Μου αρέσει πολύ να δημιουργώ την ιστορία, την υπόθεση, αλλά όταν το κάνω, πρέπει να τοποθετώ και τους χαρακτήρες στη σωστή τους θέση: ποιος έχει να κερδίσει περισσότερα από το να ερευνήσει τι και από το να εκτεθεί σε τι. Αν χάσεις είτε την εξέλιξη των χαρακτήρων είτε την υπόθεση, έχεις χάσει το βιβλίο.
7.1) Έχετε ανακαλύψει ποτέ κάτι για έναν χαρακτήρα σας πολύ αργότερα, χωρίς να το έχετε σχεδιάσει από την αρχή;
Περισσότερο ή λιγότερο, πάντα. Πλέον προσπαθώ να δημιουργώ χαρακτήρες που δεν είναι πλήρως καθορισμένοι, από τους οποίους βλέπεις μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Αυτό που κρύβεται από κάτω αποτελεί μυστήριο ακόμη και για μένα.
8) Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στη δημιουργία ενός μυστηρίου που διατηρεί την ένταση, αιφνιδιάζει τον αναγνώστη, αλλά τελικά «κουμπώνει» άψογα και δίνει την αίσθηση δικαιοσύνης;
Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση. Δεν αρκεί να διατηρείς την ένταση, πρέπει και να την αυξάνεις. Η ένταση πρέπει να κορυφώνεται στο τέλος. Το ίδιο ισχύει και για το συναισθηματικό κομμάτι του βιβλίου: πρέπει να κάνεις τον αναγνώστη να νιώθει περισσότερο προς το τέλος. Αυτή είναι η ανταμοιβή του: μέγιστη ένταση, μέγιστο συναίσθημα και μια αίσθηση ότι αποδόθηκε δικαιοσύνη όταν κλείνει το βιβλίο. Όλα πρέπει να δέσουν στο τέλος, αλλά μέχρι τότε έχεις ήδη προετοιμάσει το έδαφος ως συγγραφέας. Η δύναμη της σύνθεσης.
9) Πόσο σημαντική είναι η έρευνα στο έργο σας και πώς καταφέρνετε να την ενσωματώνετε στην ιστορία χωρίς να διακόπτεται ο ρυθμός;
Χρησιμοποιώ μόνο ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο για την ιστορία. Αν έχεις κάνει αρκετή έρευνα, δεν χρειάζεται να τη δείχνεις.
9.1) Έχετε αλλάξει ποτέ μια σκηνή ή την εξέλιξη της πλοκής επειδή η έρευνα σας οδήγησε σε διαφορετικό συμπέρασμα;
Έχει συμβεί, ναι. Όπως θυμάμαι, είχε να κάνει με την ιατροδικαστική επιστήμη. Αναρωτιέσαι αν κάτι είναι πράγματι εφικτό και τελικά συνειδητοποιείς ότι ίσως δεν είναι.
10) Όταν ένας αναγνώστης κλείνει ένα βιβλίο σας, τι θα θέλατε να του μείνει περισσότερο: η ένταση της ιστορίας ή μια σκέψη που τον ακολουθεί πέρα από την τελευταία σελίδα;
Για άλλη μια φορά, πολύ καλή ερώτηση. Δεν θέλω η ιστορία να τελειώνει και να μην αφήνει τίποτα πίσω της. Η μεγάλη πρόκληση της αστυνομικής λογοτεχνίας είναι να δημιουργήσεις μια αίσθηση ολοκλήρωσης, χωρίς όμως να κλείσεις εντελώς το βιβλίο. Ο συγγραφέας πρέπει να ολοκληρώνει και ταυτόχρονα να αφήνει ανοιχτή την ιστορία. Δύσκολο. Χρειάζεται όμως και η ένταση της ιστορίας για να ενισχυθεί το συναίσθημα που μένει μετά.
11) Τι μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας για τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια; Εργάζεστε πάνω σε ένα νέο βιβλίο ή κινείστε σε μια νέα κατεύθυνση;
Θα κινηθώ προς μια διαφορετική κατεύθυνση, αλλά έχω τουλάχιστον ένα ακόμη βιβλίο στη σειρά Nova και ένα μαζί με τον συνάδελφό μου Jonas Moström. Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία να γράφουμε μαζί, αλλά ανυπομονώ να μπω στο τελικό στάδιο της συγγραφικής μου πορείας στο αστυνομικό είδος. Μετά, θα δούμε.
11.1) Έχετε σκεφτεί ποτέ να τοποθετήσετε μια ιστορία στην Ελλάδα ή να αντλήσετε έμπνευση από κάποιο ελληνικό στοιχείο, τόπο ή αληθινή ιστορία;
Πάρα πολύ. Νομίζω ότι θα συμβεί αρκετά σύντομα. Ήρθε η ώρα. 🇬🇷
Η συζήτηση με τον Arne Dahl επιβεβαιώνει πως το αστυνομικό μυθιστόρημα, όταν υπηρετείται με συνέπεια και όραμα, μπορεί να ξεπεράσει τα όρια του είδους του. Δεν είναι απλώς μια αφήγηση μυστηρίου, αλλά ένας τρόπος κατανόησης του κόσμου και των ανθρώπων.
Ανάμεσα στην ένταση και τη σιωπή, στη δικαιοσύνη και την αμφιβολία, ο Dahl δημιουργεί ιστορίες που δεν τελειώνουν με την τελευταία σελίδα, αλλά συνεχίζουν να συνοδεύουν τον αναγνώστη. Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο στοίχημα που κερδίζει: να αφήνει πάντα κάτι ανοιχτό, κάτι που επιμένει.
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό στοιχείο της γραφής του. Όχι απλώς να δίνει απαντήσεις, αλλά να γεννά ερωτήματα που αξίζει να μείνουν.
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Τα βιβλία του Arne Dahl στην Ελλάδα απο εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
Σειρά Intercrime (A-gruppen)
Μίσος και αίμα
Τυχαίο θύμα
Τα μπλουζ της Ευρώπης
Πρελούδιο θανάτου
Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας
Requiem
Σειρά Opcop
Κινέζικοι ψίθυροι
Μουσικές καρέκλες
Τυφλόμυγα
Έξοδος τελευταίου ζευγαριού
Σειρά Berger & Blom
Επτά μείον ένα
Έξι επί δύο
Πέντε συν τρία
Τέσσερα διά τέσσερα
Τρία στην πέμπτη
Αυτόνομα / Νεότερα έργα
Hidden Numbers
Aftershock
Eye in the Sky
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου